Reykjavík
ESv | 10.06.2019 22:48
TILKOMUMIKIL FYRIRSTÖÐUHÆÐ

Við sjáum næsta sólarhringinn byggjast upp fyrirstöðuhæð svo að segja yfir landinu. Þetta er spá Evrópsku reiknimiðstöðvarinnar (ECMWF) af Brunni Veðurstofunnar. Nýjasta keyrsla GFS, þ.e. sú frá Washington er mjög svipuð.

Svona hæðir eru bísna áhugaverðar í eðli sínu og alls ekki algengar hér við land að sumrinu. Hlýja loftið sem þeim fylgir er komið að ofan. Útsláttur á bylgjum vestanvindabeltisins verður það mikill að hlýtt loft sogast til norðurs og það kalda langt til suðurs. Um leið hægir á öllu saman.

Í raun er þetta háþrýstisvæði sem tilheyrir hitabeltishringrásinni, en hún er komin þetta norðarlega. Suður í höfum gufar gríðarmikið úr sjónum vegna hitunar sólar. Með háreisturm skúraskýjum berst uppgufunarvarminn hátt til himins og losnar úr læðingi við rakaþéttinguna. Í 8-13 km hæð berst loftið til norðurs og sígur síðan hægt og rólega niður á hæðarsvæðunum. Við það hlýnar sjálft loftið og þenst út. Í raun er það ástæða háþrýstingsins.

Slík "hitapumpa" á okkar slóðum er eins og áður segir fágæt, en t.d. var hún viðvarandi lengi yfir Skandinavíu í fyrrasumar. Í báðum tilvikum mun norðar en normalt þykir allajafna.

Það blása hægir vindar næst miðjunni. Hæðin við yfirborð verður aðeins austar eða yfir landinu svo að segja. Í neðstu lögum kólnar yfir hafsvæðum. Þar myndast þoka. Hins vegar verður athyglisvert að sjá hvað gerist inn til landins og sérstaklega S-lands því N-átt fylgir þega kjarninn er staðsettur rátt vestan viða land eins og spáð er.

Þurr svörðurinn eykur á hitauppstreymi og lóðrétt blöndun í neðstu lögum getur hæglega aukið á niðurstreymið að ofan og alla leið niður til yfirborðs. Þarf ekki fjöll til eins og veturna þegar beina þarf loft að ofan.. Og höfum hugfast að skraufþurrt loftið hlýnar um 1°C fyrir hverja 100 metra sem það sígur. 10 stiigin í 1.000 m verða því að 20 berist slíkt loft alla leið til jarðar. Aðstæður eru óvenju hagstæðar.

En á móti kemur að "bólga" fyrirstöðuhæðarinnar hefur aðeins verið að gefa eftir í síðustu spám. Nær hámarki líklega á fimmtudag (hæð 500 hPa er spáð mest kl. 00), en lægðin úr norðri verður þá farin að naga undirstöðurnar í austri eins og sjá má glöggt.